Ders 4: Opsiyonların Neden Zaman Değeri Vardır
Hedef: İçsel ve dışsal değer arasındaki farkı ve zamanın neden önemli olduğunu anlamak.
Opsiyon Fiyatının Ayrıştırılması
Her opsiyon fiyatı iki bileşenden oluşur:
| Bileşen | Nedir | Ne Zaman Önemlidir |
|---|---|---|
| İçsel | Şimdi kullanılsaydı sahip olacağı değer | Vade sonunda geriye yalnızca bu kalır |
| Dışsal | 'Zaman değeri' (içsel değerin üzerindeki prim) | Vade sonu yaklaştıkça aşınır |
İçsel Değer
İçsel değer, opsiyonun vadesi tam şu anda dolsaydı ne kadar edeceğidir:
| Opsiyon | İçsel Değer |
|---|---|
| Call | max(0, S - K) |
| Put | max(0, K - S) |
Örnekler (BTC spot = $100k):
- $95k call: İçsel = max(0, 100k - 95k) = $5k (ITM)
- $105k call: İçsel = max(0, 100k - 105k) = $0 (OTM)
- $105k put: İçsel = max(0, 105k - 100k) = $5k (ITM)
OTM opsiyonların içsel değeri sıfırdır, ancak dışsal değer sayesinde fiyatları yine de pozitif olabilir.
Dışsal Değer (Zaman Değeri)
Dışsal değer, geleceğe dair belirsizlik nedeniyle vardır:
Dışsal değer neden vardır?
- Kalan süre: Daha fazla süre, fiyatın lehte hareket etmesi için daha fazla fırsat demektir
- Oynaklık: Daha yüksek belirsizlik, 'opsiyonellik' için daha yüksek değer demektir
Zaman değeri, belirsizliğin fiyatıdır.
Uygulamada Görün
Vade sonu yaklaştıkça dışsal değerin nasıl aşındığını izlemek için kaydırıcıları sürükleyin. İçsel değerin nasıl değiştiğini görmek için spot fiyatı hareket ettirin.
Vade sonu yaklaştıkça:
- Dışsal değer → 0 (turuncu alan küçülür)
- Opsiyon değeri → İçsel değer (yalnızca yeşil alan kalır)
Vade sonunda elinizde yalnızca içsel değer kalır. Ödediğiniz tüm o 'zaman değeri' yok olmuştur.
OTM Opsiyonlar Neden Para Eder
OTM bir opsiyonun içsel değeri sıfır olsa da yine de bir maliyeti vardır, çünkü:
- Dayanak varlık, vade sonundan önce opsiyonu ITM hale getirecek şekilde hareket edebilir
- Piyasa bu olasılığı fiyatlar
Örnek:
- BTC = $100k
- $110k call (OTM): İçsel = $0
- Ancak call opsiyonu $1.5k'dan işlem görüyor
Bu $1.5k tamamen dışsal değerdir: piyasanın, BTC'nin vade sonundan önce $110k'ya ulaşma ihtimaline ilişkin değerlendirmesi.
Zaman Aşınması Hızlanır
Zaman aşınması doğrusal değildir. Vade sonu yaklaştıkça hızlanır:
Vade sonuna yakın opsiyon satmanın riskli olabilmesinin nedeni budur. Piyasa aleyhinize hareket ederse, geriye zaman değeri tamponu kalmamıştır.
Teta Bir Kiradır, Garantili Zarar Değil
İnce ama önemli bir çıkarım: opsiyon 'doğru' oynaklıktan fiyatlanmışsa, zaman aşınmasından beklenen P&L sıfırdır. Teta, kaybetmeniz garanti olan para değildir. Gama sigortasının maliyetidir.
Şöyle düşünün:
- Teta her gün sizden para alır
- Gama piyasa her hareket ettiğinde parayı geri verir
Gerçekleşen oynaklık zımni oynaklıkla örtüşürse, bu iki etki ortalamada birbirini dengeler. Teta, hareketlerden kâr elde etme hakkı için ödediğiniz 'kira'dır.
Teta, gamanın fiyatıdır. Gerçekleşen oynaklık IV ile örtüşürse, gama kârları tetayı tam olarak dengeler. Zaman aşınması yalnızca gerçekleşen oynaklık, ödediğiniz seviyenin altında kaldığında 'kazanır'.
Gölge Teta: Sakin Piyasalar İki Kez Can Yakar
Piyasa sakin olduğunda, beklendiği gibi teta kaybedersiniz. Ancak sakin piyasalar aynı zamanda IV'nin düşmesine neden olur ve teta kanamasının üzerine pozisyonunuza piyasa değerine göre (mark-to-market) zarar yazdırır. İki etki birbirini güçlendirir:
| Etki | Zarar Kaynağı |
|---|---|
| Teta | Geçen zaman opsiyon değerini düşürür |
| Vega kaybı | Sakin piyasa IV'nin düşmesine yol açar ve değeri daha da azaltır |
| Birleşik | Her birinin tek başına etkisinden daha kötüdür |
Sakin, yatay seyreden bir piyasada opsiyon almanın bin küçük kesikle ölmek gibi hissettirmesinin nedeni budur. Aynı anda hem teta hem de vega kaybediyorsunuz.
Hypercall Exchange Bağlantısı
Hypercall Exchange'de vade sonunda:
| Ne Olur | Sonuç |
|---|---|
| Dışsal → 0 | Yalnızca içsel değer kalır |
| Uzlaşma | İçsel değer formülü kullanılarak hesaplanır |
| Nakdi uzlaşma | İçsel değeri alırsınız/ödersiniz |
Vade sonunda Exchange P&L'i, 30 dakikalık TWAP uzlaşma fiyatı kullanılarak tamamen içsel değere göre belirlenir. Geriye hiç dışsal değer kalmaz.
Sık Yapılan Hatalar
| Hata | Doğrusu |
|---|---|
| 'OTM = şu anda değersiz' | OTM opsiyonların vade sonundan önce dışsal değeri vardır. Yalnızca vade sonunda hâlâ OTM iseler o anda değersizdirler. |
| Tetayı 'garantili zarar' ile karıştırmak | Teta, gamanın kirasıdır. Gerçekleşen oynaklık IV ile örtüşürse, gama kârları tetayı tam olarak dengeler. |
| Gölge tetayı unutmak | Sakin piyasalar iki kez can yakar: teta kanaması + IV düşüşü, long opsiyonlarda zararları katlar. |
| Opsiyonları karşılaştırırken zamanı göz ardı etmek | Vadesi daha uzun bir opsiyon, daha fazla dışsal değere sahip olduğu için daha pahalıdır. |
| Doğrusal aşınma beklemek | Zaman aşınması vade sonuna yaklaştıkça hızlanır (Ders 6: Greeks'te ele alınıyor). |
💡 İpucu: Cevabı açıklamadan önce her soruyu kendin cevaplamaya çalış.
Ayrıca Bakınız
Gezinme: ← Ders 3: Getiri ve P&L | Ders 5: Zımni Oynaklık →